- Kırmızı Saat Özel -
Evliya Çelebi’nin Seyahatname’sinde ‘70-80 çeşit balık kaynıyor’ diye anlattığı, geçmişte 46 farklı balık türüne ev sahipliği yapan Sapanca Gölü’nde; kuraklık, kirlilik ve yoğun yapılaşma nedeniyle ticari ve yerli türler tükenme noktasına geldi. Evliya Çelebi’nin 17. yüzyılda "berrak ve saf" olarak tanımladığı göl, bugün kentsel ve endüstriyel baskıların merkezinde yer alıyor.
DİP SEVİYE VE 2026 DALGALANMASI
Sapanca Gölü'nde su seviyesi, 24 Aralık 2025 tarihinde 28,47 metreye gerileyerek kayıtlı tarihinin en düşük seviyesini gördü. Bu dip değer, yerel yönetimler ve DSİ tarafından emniyet sınırı kabul edilen 29,70 metrelik kritik eşiğin tam 1,23 metre altındaydı.
Bu krizin ardından 2026 yılının ilk aylarında etkili olan yağışlar ve Akçay Barajı gibi alternatif kaynaklardan gelen takviyelerle göl kısmi bir nefes aldı.
Mart sonunda 29 metre seviyesine çıkan göl, 3 Mayıs’ta 29,70 metrelik eşiği yeniden aştı. 9 Mayıs’ta 30,04 metreye ulaşan seviye, mayıs sonlarında 30,27 metreye kadar çıktı.
Ancak yaz boyunca artan buharlaşma ve yoğun su kullanımı nedeniyle düşüş yeniden başladı. 8 Haziran’da 30,26 metre seviyesinde olan göl, 15 Eylül itibarıyla 29,59 metreye kadar geriledi.
SU BÜTÇESİ
Resmi analiz verilerine göre gölün hidrolik dengesi alarm veriyor.
Girdi azaldı: Havzadaki yağışlar ve besleyici derelerle göle giren yıllık ortalama su miktarı 124 milyon metreküpten 89 milyon metreküpe geriledi.
Çıktı arttı: İçme suyu çekimi, sanayi, buharlaşma ve diğer kullanımlarla gölden giden su miktarı ise 136 milyon metreküpten 161 milyon metreküpe yükseldi.
Gölü besleyen derelerden tonlarca su çeken şişeleme tesisleri, havzada sayısı binleri bulan bungalovlar ve kaçak kıyı müdahaleleri gölün doğal su döngüsü üzerindeki baskıyı artırıyor. Sakarya (SASKİ) kentin su ihtiyacını karşılamak için altyapıdaki kayıp-kaçak oranlarını düşürmeye yönelik projelerini hızlandırırken, havza genelindeki denetimlerin artırılması çağrıları yineleniyor.
EKOLOJİK FATURA AĞIR
Suyun sığlaşması ve kirlilik yükünün artması, göldeki balık popülasyonunu ve biyoçeşitliliği doğrudan yok ediyor. 2024 yılında Ege Journal of Fisheries and Aquatic Sciences’ta yayımlanan, Ege Üniversitesi ve İstanbul Üniversitesi'nden araştırmacıların da aralarında bulunduğu araştırmada Sapanca Gölü ve kollarında 26 balık türü tespit edildi. Önceki araştırmalarda bölgede 46 farklı türün kaydı bulunuyordu. Güncel çalışmada ticari değeri yüksek yayın, turna ve sazan balıklarından sırasıyla yalnızca 4, 8 ve 1 birey tespit edildi. Göldeki birey yoğunluğunun yüzde 78,1'ini ise acıbalık oluşturdu.
ALTERNATİF KAYNAKLAR DEVREDE
Göl üzerindeki insan baskısını hafifletmek için son dönemlerde kritik önlemler alındı:
Kocaeli (İSU) tarafında Yuvacık Barajı ve devreye alınan İhsaniye Barajı gibi yerel kaynakların verimli kullanımı sayesinde, 2 Şubat 2026 itibarıyla Sapanca Gölü'nden su alımını durduğunu açıklandı.
SASKİ, Mollaköy Göleti'nden kurduğu hat ile Sapanca Gölü'ne günlük 80 bin metreküp su basmaya başladı. Aktarılan su 44 farklı parametreyle 24 saat boyunca denetleniyor.
DSİ tarafından inşa edilen 143 milyon metreküp depolama hacimli Ballıkaya Barajı'nın önümüzdeki süreçte su tutmaya başlaması ve Sakarya'nın içme suyu yükünü sırtlaması planlanıyor. Bu baraj bittiğinde, Sapanca Gölü'nden su çekme zorunluluğunun büyük ölçüde kalkması bekleniyor.