Türkiye’de çevre koruma ve geri dönüşüm alanında tarihi bir dönüm noktasına girildi. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı koordinasyonunda, Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA) tarafından yürütülen Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) Sistemi, pilot uygulamaların ardından bugün itibarıyla 81 ilin tamamında devreye alındı.

Sıfır Atık Hareketi’nin en büyük halkası olan bu sistemle, artık plastik, cam ve alüminyum içecek ambalajları çöpe gitmek yerine ekonomiye kazandırılacak. Kampanyayı sosyal medya hesabından duyuran Bakan Murat Kurum, "Şişeni DOA’ya at, 1 lira kazan. Yapacağımız her iade geleceğimize temiz bir nefes olacak" sözleriyle vatandaşları harekete geçmeye çağırdı.

DOĞAYA NEFES

Yeni nesil depozito sistemi sadece çevre kirliliğinin önüne geçmekle kalmayacak, aynı zamanda devasa bir ekonomik döngü yaratacak. Bakan Kurum'un paylaştığı verilere göre sistemin tam kapasiteye ulaşmasıyla birlikte:

  • Her yıl 25 milyar ambalaj çöpe gitmeden toplanacak.

  • Türkiye ekonomisine yıllık 30 milyar TL doğrudan ham madde ve tasarruf katkısı sağlanacak.

  • Denizlerdeki ve doğadaki plastik kirliliği ciddi oranda azalırken, karbon emisyonu ve enerji tüketimi minimuma indirilecek.

PİLOT BÖLGE SAKARYA

2025 yılının şubat ayında ilk olarak Sakarya’da pilot olarak başlatılan ve ardından 7 bölgeye yayılan proje, bugünden itibaren ulusal ölçeğe taşındı. Pilot dönemde ambalaj başına 0,25 kuruş olan teşvik bedeli, sistemin tüm Türkiye’ye yayılmasıyla birlikte 1 TL’ye yükseltildi.

Bugün itibarıyla 81 il ve 973 ilçede 2 binin üzerinde DOA iade makinesi hizmet vermeye başladı. Eş zamanlı olarak süpermarketler, bakkallar, büfeler ile otel, restoran ve kafeler (HOREKA) de sisteme dahil oldu. DOA logolu ambalajlar bu işletmeler tarafından da biriktirilerek saha operatörlerine teslim edilecek.

SİSTEM NASIL ÇALIŞACAK?

Vatandaşların DOA sistemini kullanabilmesi ve ambalaj başına 1 TL kazanabilmesi için süreç oldukça pratik bir dijital altyapıya bağlanmış durumda:

  1. Uygulamayı İndirin: Akıllı telefonlara "DOA" mobil uygulaması yüklenir.

  2. Otomatlara Gidin: Üzerinde DOA logosu bulunan plastik, cam veya alüminyum ambalajlar en yakın iade makinesine götürülür.

  3. QR Kod Okutun: Makineye ambalajlar bırakıldıktan sonra, mobil uygulamadaki kişiye özel QR kod makineye okutulur.

  4. Bakiye Cüzdanda: İade edilen her şişe için 1 TL dijital cüzdana anında yüklenir.

Kazanılan Paralar Nasıl Kullanılacak? Dijital cüzdanda biriken paralar; banka hesaplarına havale edilebilecek, ATM'lerden nakit olarak çekilebilecek ya da anlaşmalı market ve mağazalardaki alışverişlerde harcanabilecek.

HER MAHALLE BİR MAKİNE

Bakanlık, bugünkü ulusal lansmanın ardından projenin 3. ve son aşaması olan "tam yaygınlaşma dönemi" için çalışmaları hızlandıracak. Bu süreçte DOA makinelerinin sayısı hızla artırılarak sadece şehir merkezlerinde değil; mahalle, semt ve köy bazında da erişilebilir olması sağlanacak. Böylece depozito iadesi, Türkiye'deki her vatandaşın günlük hayatının ayrılmaz bir parçası haline gelecek.