IMF raporunda TOKİ’nin mali tablolarının kamuya açık olmaması, deprem harcamalarının raporlanması ve mali risklerin yönetimi konularındaki eksikliklere de dikkat çekildi.
KAMU KAYNAKLARININ RAPORLARINDA EKSİKLER
Uluslararası Para Fonu (IMF), Türkiye’nin kamu maliyesi ve mali şeffaflık uygulamalarına ilişkin değerlendirmesini yayımladı. Raporda, Türkiye’nin son yıllarda bütçe ve muhasebe uygulamalarında ilerleme kaydettiği belirtilirken, kamu kaynaklarının raporlanması ve mali risklerin yönetimi konusunda eksikliklerin sürdüğü ifade edildi.
IMF’nin değerlendirmesine göre, Türkiye Varlık Fonu (TVF) bünyesindeki kamu varlıklarının büyüklüğü GSYH’nin yüzde 29’una karşılık geliyor. Ancak bu varlıkların mali raporlarda yer almadığı, fonun varlıkları, yükümlülükleri ve hükümetle ilişkileri konusunda kamuoyuna sunulan bilgilerin sınırlı olduğu kaydedildi.
TOKİ'NİN MALİ TABLOLARI KAMUYA AÇIK DEĞİL
Raporda, Toplu Konut İdaresi Başkanlığı’nın (TOKİ) mali tablolarının kamuoyuyla paylaşılmadığı ve kurumun Sayıştay denetiminde şartlı görüş aldığı belirtildi. TOKİ’nin varlıklarının GSYH’nin yüzde 2,6’sına karşılık geldiği ifade edilirken, kurumun deprem sonrası yeniden inşa faaliyetlerindeki rolüne ve 2023’ten bu yana aldığı bütçe transferlerine de dikkat çekildi.
DEPREM HARCAMALARININ RAPORLANMASI ELEŞTİRİLDİ
IMF, 2023 depremlerinin ardından yapılan harcamaların raporlanmasında da sorunlar tespit etti. Raporda, 2023 yılı için deprem harcaması olarak bildirilen GSYH’nin yüzde 3,6’sının yalnızca yüzde 0,8’lik kısmının o yıl fiilen gerçekleştirildiği belirtildi. Ödeneklerin ve fiilî harcamaların farklı yıllara yansıması, bütçe açıklarının değerlendirilmesini de zorlaştıran unsurlar arasında gösterildi.
Raporda Kur Korumalı Mevduat (KKM) uygulamasının mali etkileri de ele alındı. Kur hareketleri sonucunda uygulamanın devlete yüklediği maliyetin GSYH’nin yüzde 4,2’sine ulaştığı, maliyetin bir bölümünün Merkez Bankası zararlarına yansıdığı kaydedildi.
IMF'DEN DÖRT ÖNERİ
IMF, mali şeffaflığın artırılması için dört temel öneri sundu. Bunlar arasında Türkiye Varlık Fonu ve TOKİ dâhil tüm kamu sektörünü kapsayan mali tabloların hazırlanması, deprem harcamalarının fiilen yapıldıkları yıllarda raporlanması, merkezi yönetim kuruluşları için yıllık mali tablolar oluşturulması ve kamu maliyesini etkileyebilecek riskleri kapsayan yıllık bir rapor yayımlanması yer aldı.
Raporda, Türkiye’nin Mali Şeffaflık Kodu ilkelerinin yaklaşık üçte ikisinde iyi veya ileri uygulama düzeyine ulaştığı belirtildi. Bu oranın 2015’te yaklaşık yarı seviyesinde olduğu kaydedilirken, mali risk yönetiminin ilerlemenin sınırlı kaldığı alanlardan biri olduğu vurgulandı.
