Birleşmiş Milletler tarafından her yıl 17 Ekim’de anılan Dünya Yoksullukla Mücadele Günü, yoksulluğun yalnızca gelir eksikliğiyle sınırlı olmadığını; barınma, beslenme, eğitim ve sağlık gibi temel haklara erişimle de doğrudan bağlantılı olduğunu hatırlatıyor.
Birleşmiş Milletler, 2026-2028 dönemi için “Barış ve İnsan Hakları İçin Birlikte” temasını belirlerken bu yılın odağını “Herkese Güvenli Konut” olarak açıkladı. BM verilerine göre dünya genelinde 2,8 milyardan fazla kişi yetersiz barınma koşullarının bir biçimiyle karşı karşıya. Güvenli ve karşılanabilir bir konuta erişememek, yoksulluğu derinleştiren temel sorunlar arasında yer alıyor.
DÖRT KİŞİLİK AİLENİN YOKSULLUK SINIRI 125 BİN 606 LİRA
Türkiye’de geçim koşullarına ilişkin güncel göstergeler de yoksulluk tartışmasını gündemde tutuyor. Birleşik Metal-İş Sendikası Sınıf Araştırmaları Merkezi’nin (BİSAM) 16 Ekim’de yayımladığı Ekim 2026 raporuna göre, dört kişilik bir ailenin sağlıklı ve dengeli beslenebilmesi için yapması gereken aylık asgari gıda harcaması 38 bin 235 lira olarak hesaplandı.
Barınma, ulaşım, eğitim, sağlık, giyim ve diğer temel ihtiyaçlar da hesaba katıldığında aynı ailenin yoksulluk sınırı 125 bin 606 liraya ulaştı. Yalnızca gıda harcamaları için gereken günlük tutar ise 1.274 lira 49 kuruş oldu.
BİSAM, hesaplamasında TÜİK zincir marketlerinin güncel internet fiyatlarından ve sağlıklı beslenme kalıbından yararlandı
TÜİK VERİLERİNDE YOKSULLUK VE SOSYAL DIŞLANMA RİSKİ
Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) Aralık 2025’te yayımladığı Yoksulluk ve Yaşam Koşulları İstatistikleri’ne göre, 2025 yılında göreli yoksulluk oranı yüzde 13 olarak hesaplandı. Yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altında bulunanların oranı ise yüzde 27,9 oldu.
Aynı araştırmada bu riskin 0-17 yaş grubunda yüzde 36,8’e ulaştığı görüldü. TÜİK’in hesaplamaları, gelir yetersizliğinin yanı sıra maddi ve sosyal yoksunluk ile düşük iş yoğunluğunu da kapsıyor.
YOKSULLUKLA MÜCADELEDE BARINMA HAKKI ÖNE ÇIKIYOR
17 Ekim’in taşıdığı mesaj, yoksullukla mücadelenin yalnızca gelirleri artırmakla sınırlı kalamayacağına işaret ediyor. Güvenli ve karşılanabilir konut, yeterli beslenme, sağlık ve eğitime erişim ile sosyal koruma mekanizmaları, insana yakışır yaşam koşullarının temel unsurları arasında bulunuyor.
Birleşmiş Milletler, yoksullukla mücadele politikalarının yoksulluk yaşayan insanların katılımıyla hazırlanması ve güvenli konuta erişimin bir insan hakkı olarak ele alınması gerektiğini vurguluyor.
